De weg van de hoop

Saskia Harkema deelt haar ervaringen met hoop en hoe zij in tijden van nood daaruit haar drive vond voor de toekomst. Maar ook over de gesprekken die zij met vluchtelingen heeft gehad en haar boek dat ze schreef: ‘Blijven of gaan?’.

Saskia’s ervaring met hoop

Wat mooi dat ik iets mag vertellen over wat hoop betekent voor mij. Toen ik de vraag kreeg dat te doen, ben ik heel veel gaan nadenken over hoop.

Ja, wat is hoop? “Hoop en wanhoop liggen dicht bij elkaar,” was een van de eerste dingen die ik bedacht.

Het is de kunst als we wanhoop voelen, te zoeken naar de hoop in onszelf. Hoop is iets dat in ons zit. Het kan zich verbergen en diep weggestopt zijn, maar het is er wel. Ik zie het als een sprankje dat als een zacht gloeiend vuurtje altijd staat te pruttelen om aangewakkerd te worden als we het nodig hebben.

Hoop was wat mij op de been hielp toen ik heel erg ziek werd – ik kreeg de Q-koorts, mijn moeder kreeg borstkanker, ik kreeg een burn-out. Ik lag echt op de bodem van mijn bestaan. Toen moest ik echt op zoek naar het sprankje om niet op te geven en daar uit te komen.  Hoop trok me uit de inktzwarte periode die meer dan een jaar duurde.

Hoe het lot samenbrengt

Hoop is ook wat ik geleerd heb van mijn werk met vluchtelingen. Een van de vluchtelingen die ik heb gecoacht, bijna 8 jaar geleden was een jonge vrouw uit Rwanda die de genocide had overleefd. Haar naam is Peace – Vrede. Zo wonderlijk vind ik het hoe het lot ons bij elkaar bracht. Zij leerde mij over hoop, hoe het ook met dalen en pieken gaat. Hoop is iets dat je moet voeden, voor moet zorgen, levend houden.

Mijn ontmoeting met Syrische vluchtelingen heeft mij ook heel veel levenswijsheid gebracht. Toen ik ze voor het eerst ontmoette woedde de oorlog in Syrië drie jaar. Inmiddels zijn dat er zeven. Hoe houd je de hoop levend, geef je niet op, blijft het sprankje gloeien? De afgelopen vier jaar heb ik mensen gevolgd en heel veel daarover met hen gesproken. Hun verhalen heb ik beschreven in een boek dat vorige week is uitgekomen: ‘Blijven of gaan?’. Het geeft gezicht aan de mensen achter de abstracte getallen die oorlog geworden is; de retoriek die vervreemdend is en ons het zicht op de mensen belemmert.

Hoop in gevangenschap

Hoe houden zij de hoop levend en wat leer ik daar uit? Het verhaal van de schrijver Yassin Al Haj Saleh maakte grote indruk op mij. Hij heeft zestien jaar in gevangenschap geleefd.

Zoals Yassin het zegt: “Gevangenschap heeft vooral te maken met het feit dat ze je mentaal willen breken, je gedachtes willen afnemen, je hoop aan diggelen slaan. Het is een burgeroorlog in jezelf, want je wil niet dat ze je afpakken wat je in leven houdt. Ja, hoop is leven.”

Ook Mandela zei dat – hij heeft hierover een prachtig verhaal. Toen hij op Robbeneiland was mocht hij een minuscuul tuintje houden met wat bloemetjes, die hij in een fruitkist plantte. Hij zette het bij het licht en het werd zijn venster naar de buitenwereld. Het gaf hem hoop. Hoop is leven zei hij hierover, en de bloemen herinnerden hem eraan dat hij weliswaar geketend was, maar zijn gedachten nog van hem waren. Die konden ze hem niet afnemen.

Ja, hoop is heel krachtig en daar als we het nodig hebben.

Ik eindig met een gedicht.

De weg van de hoop

Diep in onszelf dragen we hoop:
als dat niet het geval is,
is er geen hoop.

Hoop is de kwaliteit van de ziel
en hangt niet af
van wat er in de wereld gebeurt.

Hoop is ergens voor werken
omdat het goed is,
niet alleen omdat het kans van slagen heeft.

Hoop is niet te voorspellen of vooruit te zien.
Het is een gerichtheid van de geest,
een gerichtheid van het hart,
voorbij de horizon verankerd.

Saskia Harkema, 06 Juni 2018

 

Comments are closed